Синквейн на чувашском языке шупашкар + видео обзор

Содержание
  1. Синквейн на чувашском языке шупашкар
  2. Электронлă сăмахсар
  3. Электронлă сăмахсар
  4. Сайтра вырнаçнă сăмахсарсем:
  5. Чăвашла-вырăсла словарь (1982)
  6. Чăвашла-вырăсла словарь (1919)
  7. Чăваш сăмахĕсен кĕнеки
  8. Вырăсла-чăвашла словарь (2002)
  9. Вырăсла-чăвашла словарь (1972)
  10. Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)
  11. Чăвашла-тутарла словарь (1994)
  12. Чӑвашла-эсперантолла сӑмах кӗнеки
  13. Йоханнeс Бeнцингăн (Benzing) нимĕçле-чăвашла словарĕ
  14. Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)
  15. Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ
  16. Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ
  17. Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ
  18. Федотовăн «Тĕне кĕмен чăвашсен ячĕсем» словарĕ
  19. Этимологи словарĕ (1996)
  20. В.Г. Егоров редакциленĕ чăвашла-вырăсла словарь (1935)
  21. И.Я.Яковлев Ача-пăча калавĕсем. Рассказы для детей (на чувашском языке). материал на тему
  22. Скачать:
  23. Предварительный просмотр:
  24. шупашкар
  25. См. также в других словарях:
  26. Видео

Синквейн на чувашском языке шупашкар

Синквейн на чувашском языке шупашкар

Театр – это особый вид искусства. И хотя он пользуется сейчас очень большой популярностью, он заслуживает на внимание и любовь зрителей.

Мне кажется, что театр – одно из самых трудных искусств. Ведь он сочетает в себе и литературу, и актерскую игру, и музыку. Чтобы сделать качественный спектакль надо много усилий большого количества людей и от каждого из них зависит успех спектакля. Прежде всего, берется какой-то образец литературы за основу, но текст – это одно, а игра на сцене – это другое. Дальше вступает в игру воображение продюсера – он видит все действо под неким определенным углом и свое видение он должен донести до актеров.

Актеры в свою очередь должны не просто прочитать и понять текст, а прожить жизнь своего героя, почувствовать его, побывать в чужой жизни. Играть на сцене, я думаю, гораздо труднее, чем в кино. А в кино снимают много дублей, а когда актер выходит на сцену в театре, он имеет только один шанс, чтобы убедить зрителей в правдивости действа. У него должно быть идеально все: речь, жесты, мимика, тембр голоса, интонация. Он должен сказать зрителям свои слова так, чтобы они видели не актера, а персонажа, чтобы они поверили. Это очень сложно!

Для того, чтобы поставить спектакль, надо также иметь надлежащие костюмы. Сюда привлекаются дизайнеры и костюмеры, которые в одежде для актеров должны отразить описываемую эпоху, передать положение персонажей – бедные они или богатые? В какое время они жили? Аккуратные они или не очень? Когда зритель видит нового персонажа на сцене – он должен понять, кто это и хотя бы с первого взгляда попытаться предвидеть его назначение. Декорации, музыка, свет – все это тоже имеет большое значение. Время, удачное звуковое сопровождение усиливает общее впечатление от спектакля.

Итак, театр – очень сложный вид искусства, но почему-то сегодня не является очень популярным. Сегодня театр вытесняется фильмами, люди массово посещают кинотеатры, а не театры, кроме того, любимые фильмы можно смотреть и дома, в Интернете. А поход в театр для большинства кажется чем-то скучным и неинтересным.

Можно предположить, что это из-за того, что никто не заинтересован в том, чтобы рекламировать театр, делать его более популярным. Кого приучают любить это искусство с детства, то есть частично это зависит от того, какие вкусы привили в семье.

Таким образом, театр – это прекрасно, интересно и полезно! Каждый человек должен хотя бы раз в жизни побывать в театре, увидеть настоящий спектакль. Лично для меня театр – это интересно. Я посещаю занятия в театральном кружке при школе, и мы время от времени устраиваем спектакли и принимаем участие в районных конкурсах, но своего театра в городе не имеем. Нам иногда устраивают экскурсии в столичных театрах. Это бывает очень редко, но оставляет невероятное впечатление. Моя театральная группа очень любит смотреть спектакли на большой сцене и представлять себя там! Наш кружковый руководитель пытается нас приобщить к этому искусству, всячески заинтересовывает нас в этом, она организует с нами спектакли, своими руками делает костюмы и декорации и мы ей очень благодарны за то, что она делает нас ближе к театру. Переведите текст

Источник

Электронлă сăмахсар

Электронлă сăмахсар

Сайтра вырнаçнă сăмахсарсем:

Чăвашла-вырăсла словарь (1982)

Чăвашла-вырăсла словарь (1919)

Чăваш сăмахĕсен кĕнеки

Вырăсла-чăвашла словарь (2002)

Вырăсла-чăвашла словарь (1972)

Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ (2004)

Скворцов М.И. Социаллӑ сӑмахлӑхӑн вырӑсла-чӑвашла словарӗ. — Шупашкар: Чăваш кӗнеке издательстви, 2004. — 222 с.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Николай Плотников, Татьяна Цыркунова

Чăвашла-тутарла словарь (1994)

Скворцов М.И. Чӑвашла-тутарла словарь. — Шупашкар: Чăваш республикин вӗренӳ институчӗ, 1994. — 37 с.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Анатолий Миронов

Чӑвашла-эсперантолла сӑмах кӗнеки

Блинов А.В. Чăвашла-эсперантолла сӑмах кӗнеки. — Шупашкар: Хавал, 2020.
Чувашско-эсперантский словарь. Чебоксары: Хавал, 2020.

Йоханнeс Бeнцингăн (Benzing) нимĕçле-чăвашла словарĕ

Deutsch-tschuwaschisches Wörterverzeichnis. — Berlin:Verlagsanstalt otto stollberg, 1943 — 52 c.
Нимӗҫле-чӑвашла сӑмахсар. Берлин, 1943 — 52 с.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Анатолий Миронов, Николай Плотников

Чӑваш чӗлхин этимологи словарĕ (1964)

Егоров В.Г. Чăваш чĕлхин этимологи словарĕ. — Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 1964 — 356 c.
Этимологический словарь чувашского языка. Чебоксары, 1964 — 356 с.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Алина Иванова, Николай Плотников

Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ

Дегтярёв Г.А. Чăваш чĕлхин çĕнĕлĕх словарĕ, 1 том. — Шупашкар, Чăваш патшалăх гуманитари ăслăлăхĕсен институчĕ, 2003. — 228 с.
Икĕ томлă словаре 1985—2003 çулсенче пирĕн чĕлхере палăрнă çĕнĕ сăмахсемпе майлашусене, хăнăхнă сăмахсен çĕнĕ пĕлтерĕшĕсене, чĕрĕлнĕ сăмахсене тата чăваш литература чĕлхин чи тулли словарĕнче (Чăвашла-вырăсла словарь. М., 1982; 1985) палăртмасăр хăварнă сăмахсемпе пĕлтерĕшсен курăмлă тĕслĕхĕсене кĕртнĕ. Словарĕн тĕп пайĕ 1992—2003 çулсемпе çыхăннă.
Сăмах кĕнекине филологсемпе культурологсемшĕн тата хальхи хаçат-журнала лайăхрах ăнланас текен кашни çыншăн хатĕрленĕ.
Электронная версия предоставлена автором.

Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ

Э.В. Фомин, А.М. Иванова. Чăваш чĕлхин ретроспективлă ăнлантару словарĕ. Шупашкар. И.Н. Ульянова ячĕллĕ Чăваш патшалăх университечĕ, 2010. 97 с.
Ретроспективный толковый словарь — проект, направленный на описание лексической семантики чувашского языка рубежа XIX–XX вв. В словаре собраны реальные дефиниции, органично существовавшие в текстах того времени.
Электронная версия предоставлена авторами.

Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ

Игнатьев Н.Г., Павлов И.П. Чĕрчун ячĕсен чăваш-вырăс-латин словарĕ. — Шупашкар: Чăваш кĕнеке издательстви, 1993. — 64 с.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Николай Плотников

Федотовăн «Тĕне кĕмен чăвашсен ячĕсем» словарĕ

Федотов М.Р. Словарь чувашских нехристианских личных имен. Чебоксары: Чувашский государственный институт гуманитарных наук, 1998. 148 с. ISBN 5-87677-042-6
Предлагаемое издание содержит информацию о происхождении малоупотребляемых ныне чувашских имен. В ходе работы привлечены данные многих языков: тюркских, финно-угорских, монгольских, а также русского, арабского, персидского. Словарь расчитан как на специалистов филологов, этнографов, историков и др., так и на широкий кргу читателей.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Николай Плотников

Этимологи словарĕ (1996)

Асӑрхӑр! Ку сӑмахсар тулли мар. Ӑна майӗпен тултарса пыратпӑр.

Федотов. М.Р. Этимологический словарь чувашского языка. В 2-х тт. Чебоксары: Чувашский государственный институт гуманитарных наук, 1996. 981 с. ISBN 5-87677-001-9
Этимологический словарь чувашского языка предназначен для специалистов-тюркологов, студентов, учителей, историков и этнографов, а также широкого круга читателей, интересующихся родословной чувашского языка.
Электронлӑ версине тума хутшӑннӑ: Хавас-аппа, Николай Плотников

В.Г. Егоров редакциленĕ чăвашла-вырăсла словарь (1935)

Асӑрхӑр! Ку сӑмахсар тулли мар. Ӑна майӗпен тултарса пыратпӑр.

Источник

И.Я.Яковлев Ача-пăча калавĕсем. Рассказы для детей (на чувашском языке).
материал на тему

Синквейн на чувашском языке шупашкар

Ача-пăча калавĕсем. И.Я.Яковлев

Скачать:

Предварительный просмотр:

Пĕр çын хăйĕн айĕнчи лашине виçĕ кун шыранă тет. Пĕр яла пырса ыйтать тет:

— Лаша курмарăр-и? – тесе.

Тата тепĕр яла пырса ыйтать тет:

Çапла ялтан яла тек çÿрет тет. Çÿресен-çÿресен пĕр ăслăрах çынна тĕл пулчĕ тет те:

— Эсĕ ăçта та пулин ют лаша çÿренине курман-и? – тесе калать тет.

— Çук, курман. Хăçан çухалнă сан лашу? – тесе каларĕ тет.

Хайхи ут çинчен анса пăхрĕ тет те лашине:

Эпĕ пĕчĕкçĕ пĕчĕкçĕ чухне пĕрре анне пуçланă чăлхана çых ма тытăнтăм. Çыха пĕлмесĕр çиппине пĕтĕмпе чăлхантарса пĕтертĕм.

Анне çакна курчĕ те:

Эпир пĕрре çулла çерем çинче вăрлăх çапатпăр. Сисмен те хамăр, пирĕн тĕле пĕлĕт хупланă илнĕ, çанталăк сĕм тĕттĕм пулчĕ тăчĕ. Унччен те пулмарĕ çил-тăвăл пирĕн сарăма тырри-мĕнĕпе варкăштара пуçларĕ. Нимĕн тăва пĕлместпĕр. Хăшĕ аллине кĕреçе тытнă та улăмсене тĕртке-лесе çÿрет, хăшĕ сенĕк илнĕ те тырă хырма тытăнать.
Пирĕнпе пĕрле тырă çапакан куршĕ лашине утланн, пирĕн тавра кустарса çурет.
— Тĕнче пĕтет, тĕнче пĕтет! Чĕлĕмĕм ăçта-ши? – тесе кăшкăрать.(3)

Арман туни

Кăçал кĕркунне пăр яп-яка шăнчĕ. Пĕр эрне кун эпир ачасемпе пухăнтăмăр та та пуртăсем илсе пăр çине выляма аптăмăр. Ачасем каларĕç: «Атьăр арман тăвар»,- терĕç. Ну вара пăр касма тытăнтăмăр. Пĕр пысăк пăр касса кăлартăмăр та çап-çаврашка туса хĕррине тикĕслерĕмĕр; варне шăтăк турăмăр. Унтан вара пăр çине пĕр юпа çапрăмăр та çав юпа çине пăра тăхăнтарса хутăмăр.

Çапла вара шавла-шавла каç туса киле таврăнтăмăр.(1;78)

ВĂРĂМ ТУНАСЕМПЕ СТАРИК

сăхманĕпе чипертерех пĕркенсе выртрĕ тет те çыртма паман тет вара.(1;78)

Пирĕн атте пасара каймассерен пирĕн валли кулачă илсе таврăнатчĕ. Пĕрре çапла пасартан таврăнсассăн атте пурсăмăра та пĕрер татăк кулачă валеçсе пачĕ. Мана ыттисенчен сахал панă пек туйăнчĕ. Эпĕ кулача илмесĕр, йăлăнтарса, пĕр кĕтесе кайса лартăм.

Атте ман еннелле çаврăнса пăхрĕ те:

Эпĕ пĕр чĕнмесĕр ларатăп. Атте манă панă кулачă татăкне илчĕ те йăмăксене валеçсе пачĕ:

— Мейĕр, çийĕр Иван татăкне, вăл кĕтесре йăлăнтарса лартăр-ха! – терĕ.

Çын аллинчи кукăль пысăккăн курăнать, тесе ахаль каламан çав ваттисем.(1;79)

Пĕр ачан кулачă пит çиесси килнĕ тет, ашшĕне пасара каймассерен кулачă илсе кил тесе ярать тет. Пĕрре пасар кунĕ ашшĕ çакна хутаççа çăкăр чиктерет тет те кăклама ертсе каять тет. Ана çине çитсен:

Тепĕртакран ашшĕ пасартан таврăнчĕ тет.

-Çăкăр кулачă пулчĕ-и, ывăлăм?- тесе ыйтать тет.

Манăн атте куçĕ курнă чухне тулти ĕçрен пушансассăн ялан савăт-сапа тĕплетчĕ, кăшăл çапатчĕ. Вăл ĕçленĕ чухне пирĕн валли выляма хăма татăкĕсем темĕн чухлĕ пулатчĕç.

Пĕрре эпир кÿршĕ ачи Кĕркурипе хăма татăкĕсемпе урай варринче вылякаласа ларатпăр. Кĕркури тепле ăнсăртран манăн пÿрт пеккине ишрĕ пăрахрĕ. Уншăн манăн Кĕркурие çилĕ килчĕ. Эпĕ ăна хăма татăкĕпе пуçĕнчен пат тутартăм. Кĕркури йĕре пуçларĕ. Анне илтрĕ те:

-Мĕншĕн тиврĕн? Хăна тивсессĕн аван пулĕ-и? Авă ĕнтĕ вăл киле каять; кампа выльăн вăл кайсассăн? –терĕ.

Кĕркури чăнах та çĕлĕкне, алсисене тăхăнчĕ те алăк патнелле утса кайрĕ. Эпĕ нимĕн чĕнместĕп. Тÿсеймесĕр йĕтĕм ятăм. «Мĕншĕн кăна çапрăм-ши?»- тесе ÿкĕнетĕп хам ăшăмра.

Кĕркури эпĕ йĕнине илтрĕ те:

«Нумай пĕтĕ, сахал çитĕ, пĕрле пурăннине мĕн çитĕ?»-тесе юрлаççĕ ваттисем.

Алăкран тухса кайсассăн аллă тĕслĕ ăс кĕрет.(1;79)
Çуркунне

Çуркунне хĕвел хĕртсе пăхать. Тулта ăшă. Çил вĕрмест.

Çÿлте тăрисем юрлаççĕ. Юр ирĕле-ирĕле кăшт анчах юлчĕ. Урамра шыв чăл- чăл- чăл! Юхса выртать.

Эпир ачасемпе хăма татăкĕсенчен пĕчек кимĕнсем турăмăр. Хытăрах юхакан пĕр шырлана ятăмăр. Хамăр: «Камăн иртет! Камăн иртет!»-тесе кимĕсем хыççăн чупатпăр.

Çапла чупнса пынăçемĕн эпĕ хам умра мĕн пуррине те курман. Шыв лупашкине лап! Кĕтĕм ÿкрĕм. Кĕпе-йĕм йĕп-йĕпе! Сивĕ, шăнтăм хам.

Кĕпе-йĕм улăштарас тесе эпĕ киле чупса кайрăм.

-Ăçта йĕпетрĕн? Епле йĕпетрĕн? – тĕпчеме пуçларĕ анне.

Эпĕ тÿррипе каласа патăм.

-Çук сана кĕпе! Кай, кăмака çине улăхса лар! Улĕм умна-хыçна чипер пăхса çÿре!- терĕ аннем.

Шывăн турачĕ çук теççĕ.(1;79)

ВИЛНĔ ЧĔПĔ ЧĔРĔЛНИ

Пĕрре мана тырă вырнă вăхăтра чĕпĕ сыхлама хăварчĕç. Ун чух чĕпĕсем тухни виççĕмĕш кун анчахчĕ, çавăнпа вĕсене пÿртех хупса хăварчĕç.

Аттесем кайсан эпĕ чĕпĕсене çитере пуçларăм. Пирĕн пÿртре таракан пит нумайччĕ. Эпĕ чĕпĕсене таракан çитерес тесе сакка илтĕм те ăна урай çумне шакка пуçларăм. Шакканă чух тепле пĕр чĕппе сăмсинчен тиврĕ те чĕпĕ çаврăна пуçларĕ. Çаврăнсан-çаврăнсан кайрĕ ÿкрĕ те вилчĕ. Эпĕ ăна илтĕм те чĕрĕлмĕ-и-ха тесе хĕвел ăшшине чÿрече çине хутăм. Хăранипе хамăн ниçта кайса кĕме çук чĕре çунать, нимĕн тăва пĕлмесĕр тула тухса кайрăм. Урамра ман юлташсем выляса çÿpeççĕ. Манан выляс та килмест. Курăк çине лартăм та аттесене мĕн калăп-ши ĕнтĕ тесе тем пек хуйхăратăп, ларсан-ларсан çавăнтах йĕрсе те илетĕп тата хам. Ача ăсĕ çав, темĕн йĕмелли пур çав чĕпĕшен! Унтан пÿрте кĕтĕм те пăхăтап: хайхи чĕпĕ чÿрече çинче лара парать. Чĕрĕлнĕ ку, ăш çунтармăш! Эпĕ ана чÿрече çинчен илсе урайне ятăм та, ку амăшĕ патне чупса кайрĕ. Вара тин манăн чĕре лăпланчĕ.

Каçхине аттесем вырмаран таврăнчĕç. Эпĕ мĕн пулнине вĕсене вал каçах каласа кăтартаймарăм, пĕр-икĕ эрне иртсен тин каларăм. Аттесем вара кулса каларĕç:

Манăн атте сехет тÿрлетме ăста. Сехет Хĕветки тесен ăна таçти çын та пĕлет. Ăна кура пĕчĕк чухне манăн та сехет тÿрлетес килетчĕ. Анчах аттесем эпĕ айваннине кура мана сехетсем тÿрлетме мар, вĕсен çумне сĕртĕнме те хушмастчĕç. Эпĕ çапах вĕсем килте çук чух тыткаласа пăхаттăм.

Пĕрре çапла атте пĕр сехете илсе салатса тăкрĕ те тÿрлете пуçларĕ. Тÿрлетсен- тÿрлетсен хăй таçта тухса кайрĕ. Анне кÿрше ларма кайнăччĕ. Пиччесем иккĕшĕ те ирех вăрмана вутта кайсаччĕç. Мана ирĕк пулчĕ: мăлатук илтĕм те сехет ураписене шакка пуçларăм, анчах манăн çапмассерен шăлĕсем хуçăлаççĕ. Ĕçлесен-ĕçлесен каялла çаврăнса пăхрăм та чÿрече витĕр атте килнине курах кайрăм. Часрах сехет ураписене хуратăп та кăмака çине улăхса выртатăп. Атте килчĕ те сехетне тÿрлетме пуçларĕ. Курать ку: хăш-хăш урапин шăлĕсем хуçăк. Унталла-кунталла пăхкаларĕ те хайхискер эпĕ кăмака çинче выртнине курах кайрĕ. Ман патăма пычĕ те ыйтать:

-Элекçей, сехет урапи шăлĕсене эсĕ хуçрăн-им?-тет.

Кĕркунне кăткăсен туллине нÿр çапнă. Вĕсем ăна типĕтме тытăнна. Пĕр выçă аптранă шăрчăк вĕсенчен çиме ыйтнă.

каларĕç тет кăткăсем кăна.

Кăткисем ахăлтатса кулса ячĕç тет те:

Кашкăр пĕр путек çырма хĕрринче шыв ĕçнине курнă. Çак путеке ун пит тытса çиесси килсе каинă. Кăна ку ăçтан та пулин айăпласшăн кăшкăрса пăрахса калать:

Кашкăр çапла шалт çилленсе çитнĕ те каланă:

Уçăлма тухнă шăши çури

Пĕр шăши çури шăтăкĕнчен уçăлса çÿреме тухнă тет. Çÿресен-çуресен вăл амăшĕ патне таврăнчĕ те çапла каларĕ тет:

-Ах, анне, эпĕ икĕ кайăк куртăм-çке! Пĕри пит аван, тепри тискертен те тискер ĕнтĕ!

-Мĕнле кайăксем вĕсем апла?- тесе ыйтрĕ тет амăшĕ.

-Тискерри картишĕнче ак çапла уткаласа çÿрет-çке. Хăй хура ураллă, хĕрлĕ çĕлеклĕ, сăмси кукăр! Эпĕ ун умĕнчен иртсе пынă чух хăрах урине çÿлелле çĕклерĕ те çăварне карса пăрахрĕ, унтан кăшкăрса ячĕçке! Хăранипе ниçта кайса кĕре пĕлмерĕм çав.

-Ара, ачам, автан-çке вăл! Унтан мĕн апла тĕрлĕ хăрасси пур! Унăн пирĕн тĕлтен нимĕн усаллăхĕ те çук. Тата тепри мĕнлеччĕ?

-Тепри хĕвел ăшшинче ăшăнса выртатчĕ. Вăл шурă мăйлă, сăрă ураллă. Шурă ăмăрне çулакаласа выртатчĕ. Хÿрине хăй кăшт вĕл-вĕл сиктеркелет, ман çине куçне пĕр илмесĕр ăшшăн пăхать.

— Вăт унтан хăрамалла, тармалла.

Пĕр арăмăн пит турăх çиесси килнĕ тет. Ĕни хĕсĕр тет кунăн, сĕт памасть тет. Кăurr та пулин çапах сĕт памĕ-ши тесе каять тет ку картана. Ёни выртнă тет. Хăпăл-хапăл илет тет курка та чупать тет кÿршĕ арăмĕ патне.

— А те пăрулама выртнă-халĕ вăл, те ахаль выртнă? тесе каларĕ тет лешĕ.

Туман тихан пилĕкне ан худ теççĕ çав.(3)

Икĕ çын пĕрлешсе ĕçе каинă тет, ĕçлесе виçĕ тенкĕ укçа тупнă тет. Çав укçана уйăраймасăр тавлашса виçĕ кун ирттерчĕç тет. Алла тавлашса ирттериччен тата виçĕ кун ĕçленĕ пулсан миçешер тенкĕ тивĕччĕ вĕсене?

Ахаль тăриччен кĕрĕк аркине те пулин йăвала теççĕ.(3)

Икĕ çын урамра пĕр кĕнеке тупнă тет. Иккĕш те илесшĕн тет ку кĕнекене. Пĕри калать тет: Эпĕ илем»; тепĕри калать тет: «Эпĕ илем». Çапла тавлашса тăраççĕ те турам варринче. Кусем патĕнчен тепĕр çын иртсе пырать тет.

-Мĕн çинчен тавлашатăр эсир капла?- тесе ыйтрĕ тет лешĕ.

-Апла пулсассăн кĕнекепеле мĕн тăватăр эсир? Вула пĕлекене парăр пĕрех хут. Эсир капла икĕ кукша çÿçĕсене турасшăн тавлашнă пек тавлашатăр,- тесе хăварчĕ тет вара лешĕ.(1;81)

— Ай-уй! пĕтрĕм-çке, хĕрт-сурт тытать, куршĕсем килсе çăлăрах! — тесе вилес пек кăшкăрать, тет. Иван патне кÿpшисем чупса пыраççĕ те йăтса тăратаççĕ, тет. Иван ни вилĕ, ни чĕрĕ, тет.

Кайран хайхи пĕлсен, Иванран кула пуçланă:

Эпир ака-суха çинче тата кĕркунне те каçсеренех лашасемпе çаран çине выртма каяттăмăр.

Пирĕн выртма çаранĕ хамăр ялтан инçех мар, пĕр-икĕ çухрăмран та ытла пулмĕ. Вăл çаран икĕ ял хушшинче: пĕр вĕçĕнче пирĕн ял, тепĕр вĕçĕнче, пĕр-ик çухрăмра, урăх ял. Икĕ енче икĕ лутра сăрт. Варринче пĕчĕкçеççĕ çырма юхса выртать. Çырма тăрăх унта-кунта хура хăва тĕмĕсем ÿсеççĕ. Çав çарана эпе лашасемпе темиçе те кайнă. Каймассерен унта ачасем пĕр-пĕр вăйа туртса кăларатчĕç.

Пĕрре çапла эпĕ кĕркунне выртма кайрăм. Кĕрхи каç пит тĕттĕм те сулхăн пулать; çавăнпа çĕр каçиччен урасем шăнса кÿтсех каяççĕ. Ачасем пурте пĕр çĕре пухăнчĕç те:

Çапла шуйăхкаласа тăнă çĕре хамăр ял насусĕ киле пapать кĕмсĕртеттерсе. Ун хыççăнах тата хамăр ялтан та, тепĕр ялтан та çуран çынсем чупа-чупа çитрĕç. Насуспа килекенсем пирĕн пата пырса чарăнчĕç те ни вăрçаймаççĕ, ни ятлаймаççĕ пире. Хăранипе шап-шурă шурса кайнă хăйсем. Пĕççисене шарт! çапаççĕ.

— Эпир сирĕн ял çунать пулĕ тесе тата! – теççĕ пирĕн ялсем.

Лашисене кăшт кантарчĕç те кайрĕç вара килелле шалтăртаттарса.(4)

Тĕттĕм пулчĕ. Тăманасем вăрманта варсем тăрăх çиме шырасa вĕçсе çуре пуçларĕç. Пĕр пысак карсак уçланка сиксе ‘тухрĕ те ларса юсанкала пуçларĕ. Çамрăк тăмани калать:

— Мĕншĕн эсĕ çав мулкача тытмастăн?—тет.

— Пысак ытла, вай çитес çук: эсĕ ăна çаклатăн та, вăл сана чăтлаха сĕтĕрсе кĕрĕ,—тет.

Çамрăк тăмани калать:

— Ак эпĕ ăна хăрах урапа çаклатам та теприпе часрах йываçран ярса тытам,—тет.

Унччен те пулмасть, çамрăк тăмани карсак çине ярăнать анать. Хайхискер чăнах та хăрах урипе ăна çурăмĕнченярсаилет те, мĕнпур чĕрни кунăн ăшне кĕрсех каять, тепĕр урине часрах йывăçран çаклатса илме хатĕрлет. Мулкачи сĕтĕре пуçласанах, тăмана часрах тепĕр урипе йывăçран ярса тытатьте шухашлать: каяймăн ĕнтĕ, тет. Мулкачи карт туртăнать те тăманана çурать пăрахать. Вара тăманан хăрах пĕççи йывăç çине юлать, хăрах пĕççи мулкачă çурăмĕ çине каять.

Тепĕр çул çак мулкача кайакçă тытать, тет. Вара ун çурăмĕнчи ÿт илсе ларнă тăмана чĕрнисене курса: ку чĕрнесем кунта аçтан килсе ларнă-ши тесе шалт тĕленчĕ, тет.(4)

Сармантейĕн сарă чăххи сарă çăмарта тунă; ăна шăши пынă та хÿрипе çапса çĕмĕрнĕ. Сармантей те йĕрет, сарă чăххи те какалать. Хапхи калать:

Анать вăкăр шыва куллен-кун.

— Хапха, эсĕ мĕншĕн уçăлса хупăнатăн? — тет.

— Манăн та мĕкĕрсе анас, — тет. Мĕкĕрсе анать шыв хĕррине. Шыв калать:

— Мĕншĕн, вăкар, мĕкĕретĕн?

— Мĕкĕрмесĕр, — тет. — Сармантейĕн сарă чăххи сарă çăмарта тунă; ăна шăши пынă та хÿрипе çапса çĕмĕрнĕ. Сармантей те йĕрет, сарă чăххи те какалать, хапхи те уçăлса хупăнать.

— Манăн та хумханас, — тет. Пĕр çĕнĕ çын шыв ăсма анать:

— Шыв, мĕншĕн хумханатăн? — тет.

— Хумханмасăр, — тет. — Сармантейĕн сарă чăххи сарă çăмарта тунă; ăна шăши пынă та хÿрипе çапса çĕмĕрнĕ. Сармантей те йĕрет, сарă чăххи те какалать, хапхи те уçăлса хупăнать, вăкăрĕ те мĕкĕрет, тет.

Çĕнĕ çын калать:- Манăн та пĕр витрине çапса çĕмĕрес, — тет. Çапса çĕмĕрет витрине. Киле таврăнать. Хунямăшĕ чуста çăрать.

— Кин, мĕншĕн хăрах витрепе анчах ăсса килтĕн? — тет.

— Ăсса килмесĕр, — тет. — Сармантейĕн сарă чăххи сарă çăмарта тунă; ăна шăши пынă та хÿрипе çапса çĕмĕрнĕ. Сармантей те йĕрет, сарă чăххи те какалать, хапхи те уçăлса хупăнать тет, вăкăрĕ те мĕкĕрет, шыв та хумханать, тет.

— Манăн та чустана кăларса ывăтас, — тет. Кăларса ывăтать.

Ывалĕ кайнă вăрмана. Таврăнать вăрмантан. Ывăлĕ калать:

— Мĕншĕн яшка пĕçермерĕр? — тет. Амăшĕ калать:

— Сармантейĕн сарă чăххи сарă çăмарта тунă; ăна шăши пынă та хÿрипе çапса çĕмĕрнĕ. Сармантей те йĕрет, сарă чăххи те какалать, хапхи те уçăлса хупăнать тет, вăкăрĕ те мĕкĕрет, шыв та хумханать, çĕнĕ çын та хăрах витрине çапса çĕмĕрнĕ.

— Манăн та хăрах атта кăларса ывăтас, — тет. Кăларса ывăтать.

Ырă çын пул. Саккуна пăхăнса тăр. Ватă çынсене, хăвăнтан аслисене хисепле, тантăшусем умĕнче пуçна ан каçăрт, хăвăнтан кĕçĕннисене пурне те кăмăл кур. Чиркÿ çыннисене, аçупа аннÿне, пуçлăхсене, пур ырă çынсене те хисеплесе, вĕсен сăмахĕнчен ан тух.

Сана усал тума çуратман, ырă тума çуратнă! Ăна эсĕ ан ман: мĕн вăй çитнĕ таран çынсене ырă тума тăрăш. Пурнинпе те тÿрĕ пурăн, пĕринпе те урлă-пирлĕ ан пул. Усал ĕç тума мар, усал сăмах та ан калаç. Ваттисем калаçнă чух вĕсен сăмахне ан пÿл, пĕр чĕнмесĕр итлесе тăр. Чиперех пĕлмен япала çинчен пĕлнĕ пек ан калаç, малтан тĕплĕ ыйтса пĕл. Япалана курнине пĕрне ан хапсăн, ку манăн пулинччĕ тесе ан шухăшла. Çыннăнне пĕрне те ан вăрла, хăвăн мĕн пуррипе тутă пул. Çынтан кивçен илсессĕн вăхăтенче калле пар. Каланă сăмаха тыт. Нихăçан та ан суеçтер. Наян ан пул, ĕçчен пул, хастарлă пул. Çук çынсене мĕн вăй çитнĕ таран пулăш. Çынпа хирĕç пулсассăн ырă, ăшă сăмах кала. Хăвăнтан ыйтакан çынна тÿррипе каласа пар. Пĕлмен çынна вĕрент, хуйхăллă çынна йăпат.

Çак каланă сăмахсем тăрăх пурăнсассăн ырă çын пулăн, сана пĕри те тивмĕç: юлташусем, пĕлĕшÿсем пурте юратĕç, курайман тăшманусем нимĕн те тăваймĕç. Санăн пурăнăçу вара телейлĕ пулĕ.

Микихверĕн икĕ ывăл пулнă: пĕри вун ик çула яхăналла. Тепĕри вун тăватта яхăналла. Пĕрре Микихвере кÿршисем каласа кăтартнă: ун ачисем ват карчăкран кулнă имĕш.Ашшĕ кусене хăтăрарах чĕнсе ватă çынтан кулни аван мар тесе кала-кала ăнлантарнă. Ачисем чарăнма пулчĕç тет.

Пăртак пурăнсан çак ачасем хăйсем сăмах панине маннă. Пĕрре вĕсем ватă, çук çынна тĕл пулнă та унтан татах «ват супнă» тесе кула пуçланă. Ашшĕ çавна пĕлсен: «Епле ăса кĕртес-ши ку айвансене?»- тесе шухăшла пуçланă. Нумай та пурăнман- Микихвере шыва кĕртнĕ кун çитнĕ. Ачисем ашшĕ патне пынă та каланă:

-Атте, телейлĕ пурăнмалла пултăр, ĕмĕрÿ вăрăм килтĕр,- тенĕ. Ашшĕ каланă:

Ачисем ашшĕне питĕ юратнă, çавăнпа вĕсем намăсран хĕп-хĕрлĕ хĕрелсе кайнă та ниçта кайса кĕме пĕлмен. Вара çапла хăйсем йĕркесĕр хăтланнине сиснĕ те вĕсем малашне ватăсенчен кулман.(1;90)

Источник

шупашкар

1 берег

2 водохранилище

3 герб

4 гидростанция

5 епархия

6 имя

7 плотина

8 район

9 сооружение

См. также в других словарях:

Шупашкар — Город Чебоксары Шупашкар Флаг Герб … Википедия

Чебоксары — (Шупашкар), столица Чувашии, в 768 км к востоку от Москвы. Расположен на высоком правом берегу Волги (порт), в долине, образуемой реками Чебоксарка и Кайбулка. Климат умеренно континентальный. Средняя температура января 13°C, июля 19°C.… … Города России

Чебоксары — Город глава Шупашкар Флаг Герб … Википедия

Чувашский алфавит — (чуваш. чӑваш алфавичӗ) общее название алфавитов, буквы которых использовались для передачи элементов звуковой речи в письменности древнечувашского и современного чувашского языка. В чувашской письменности использовались только алфавитные… … Википедия

Никольский, Николай Васильевич — Эта статья или раздел нуждается в переработке. Пожалуйста, улучшите статью в соответствии с правилами написания статей … Википедия

Проспект Тракторостроителей (Чебоксары) — Координаты: 56° с. ш. 47° в. д. / 56.101983° с. ш. 47.305573° в. д. … Википедия

Чувашская письменность — Содержание 1 Рунический алфавит 1.1 История 1.2 Письменнос … Википедия

Иванов, Константин Васильевич (поэт) — В Википедии есть статьи о других людях с такой фамилией, см. Иванов. В Википедии есть статьи о других людях с именем Иванов, Константин Васильевич. Иванов Константин Васильевич Пăртта Кĕçтентинĕ … Википедия

Шелеби, Николай Иванович — Николай Шелеби Дата рождения: 14 мая 1881(1881 05 14) Место рождения: д. Новое Узеево, Аксубаевский район, Татарстан Дата смерти: 12 января 1945( … Википедия

Гимн Чебоксар — Шурă Шупашкар Светлый город Чебоксары Автор слов А. Кибеч Композитор Г. Максимов Утверждён 14 июня 2001 года Светлый город Чебоксары (чуваш. Шурă Шупашкар) гимн Чебоксар. Принят 14 июня 2001 года городским собранием депутатов. Муз … Википедия

Агаков Леонид Яковлевич — (р. 18.4.1910, село Канаш, ныне Ядринского района Чувашской АССР), чувашский советский писатель. Член КПСС с 1943. Окончил ГИТИС (1935). Автор очерков, рассказов: «Лесной отряд», «Последняя сказка»; пьес «Обман» (1931), «Мощь» (1932); повести… … Большая советская энциклопедия

Источник

Видео

Понимают ли в Чебоксарах чувашский язык? Социальный экспериментСкачать

Понимают ли в Чебоксарах чувашский язык? Социальный эксперимент

Çимĕк уявĕ çывхаратьСкачать

Çимĕк уявĕ çывхарать

Разборки по-чувашскиСкачать

Разборки по-чувашски

Республика 28.06.2022 на чувашском языке. Вечерний выпускСкачать

Республика   28.06.2022  на чувашском языке. Вечерний выпуск

Республика 23.06.2022 на чувашском языке. Вечерний выпускСкачать

Республика   23.06.2022  на чувашском языке. Вечерний выпуск

Лучшая десятка Чувашских клипов 2020гСкачать

Лучшая десятка Чувашских клипов 2020г

Республика 15.06.2022 на чувашском языке. Вечерний выпускСкачать

Республика   15.06.2022  на чувашском языке. Вечерний выпуск

Республика 21.06.2022 на чувашском языке. Вечерний выпускСкачать

Республика   21.06.2022  на чувашском языке. Вечерний выпуск

Республика 22.06.2022 на чувашском языке. Вечерний выпускСкачать

Республика   22.06.2022  на чувашском языке. Вечерний выпуск

Кивçен илнĕ пурнăç (Чувашский фильм)Скачать

Кивçен илнĕ пурнăç (Чувашский фильм)
Поделиться или сохранить к себе:
Добавить комментарий

Нажимая на кнопку "Отправить комментарий", я даю согласие на обработку персональных данных, принимаю Политику конфиденциальности и условия Пользовательского соглашения.