Сочинений теле на марийском языке + видео обзор

Рассуждение «Шочмо мландын ямже»

Любовь к родному краю.

Скачать:

Предварительный просмотр:

М ОУ «Мустаевская средняя (полная) общеобразовательная школа

Ассоциацийлан (МАП) 85 ий теммылан

8 – 11 класслаште тунемше – влак

Шернур район Шабдар Осып лумеш

тунемше Мустаева Ангелинан пашаже

Вуйлатыше: марий йылмым да литературым

туныктышо Казанцева Валентина Петровна

Илыме пöрт гыч, кудывечысе икымше йолтошкалтыш гыч, урем пече воктенысе ломбо гыч, тошкемысе шогышо кудыр йолван куэ гыч..

О-о, могай поро мыйын шочмо мландем!

Чоным почын ойлаш гын, тиде кундем, онарле Чумблатын мландыже, пÿртÿс поянлыкше денат, вер-шöр моторлыкшо денат шÿм-чоным шкеж деке савырыде огеш керт. Тугай мотор, тугай йомартле, тугай кумылым савырыше, шÿм-чоным ырыктыше.

Мый кудалам Шернурыш-шочмо верыш,

Шÿмем шупшеш торасе кайыкла.

Йырваш чулка йолан мотор куэрым

Моктем, тыгай мемнан марий йула.

Пÿртÿс – айдемын чоным луштарыше вий.Тудо мыйын эн лишыл, чын йолташем. Тудлан чыла ойлен кертам, кутырымем весылан ок каласе. Пÿртÿс ден кутырет гын, ваш-ваш тыматлырак лият, шонем. Илыш мöр пеледышат, тöр олыкат огыл. Тудын корныштыжо пич чодыра ден келге коремат, пундашдыме ер ден вучыдымо поргемат ятыр верештыт. Илыш мучкына мыняр йолгорно дене кошталтын огыл. Теве ял гыч лектамат, иктаж ме н ге кужытышто улыжат-укежат ик куэм гына вашлиям. Эрденат-кастенат, мотор ош куэ, воктечет эртен коштмем годым тыйым эре чаманен ончалам. Шке гаемак нöргö да лывырге улат. Йырвашет шикш- пуракым тÿргыктышо машина да эре ала-куш шонен ошкылшо ен-влак. Нигöлан тылат чон-кумылетым рончаш.

Эх, мотор куэ, шогаш ыле тылат канде ер воктене, йытыра пÿнчö пелен, ÿдыр ден каче яндар вÿд воктене кид кучалын волымыла. Йÿр-шолемат, шыде поранат лÿдыкшö огыл ыле тылат. Пыдал налеш ыле чыла деч тыйым патырет. Вуетым кумык сакен, тынаржак ит ойгыро. Кÿлат тый корно воктенат, сымыстарыше сынет дене пасумат сöрастарет, шÿлышаш южнам кеч изиш яндарракым ыштет. Воктечет эртен ошкылшо-влакше, садак икмынярже, тыйым йöратен ончалеш, муралтенат колта дыр.

Йокрокланен ит шогылт, сылне ош куэ, колто ший саламым эр воктене пÿнчылан. Умыр шып кастене тыматле чонет дене миен тол, ныжылгылыкет дене вÿдылалын. Шÿлык ок пуро вара чонышкет. Йонгыдо мурым йырым-ваш шараш тÿналат.

Мотор ош куэ, воктечет эртен коштмем годым тыйым чаманен ончем да молан тыгай шÿлыкан улметым пален налнем.

— Салам, мотор ош куэ!

— А мо тыйын йÿкет вес семынрак шокта! Мотор шошо толеш да. Тудланат от куане мо! Кузе тыге лиеш, ом умыло. Ужатыс, иктат-весат, воктенет улшат, öрдыжтырак шогышат ылыжыт, волгалтыт, шошо кече лÿмеш саламым колтат, тулеч моло, тулеч моло. Тыланетше мо ок йöрö!

— Ом пале мый тыгайым.

— Туге шол, от пале тыят, ок пале весат. Палат иктым, тыгай ямде илыше вÿд дене пайдаланаш.

— Поян улат гын,чаманет мо вара?

— Чаманет мо? Тылат ойлаш гына куштылго.

— Вет Юмыжак тыгай пÿрымашым колтен?

— А кызытше тидлан йöн уке?

— Ну, а куэ вÿдшым йÿыт гын, тидыже пайда огыл мо?

— Пайдажым – можым ен-влак тÿрысшак умылен огыт шукто, тале эмлан шотлынешт. Тыгак мо вара? Мый шке лÿмем ынем волто, но палаш кÿлеш: вÿдыштем айдемылан кÿлшö тунар шуко веществажак уке. Минеральный вÿд дене гын та ‰ астарашат йосö. Та ‰ астарашыше лиеш тудо. А шымленрак ончаш гын, айдемылан утыжым келыштаралтын от ман. «Куэ вÿд тамле, шере, тудо сакырлан поян» ойлынешт. Улашыже уло, но пырт гына, чылажат ик процент чоло. Ваштарын деч вич пачаш шагал. Тыгай чайым е ‰ – влак, пожале, огытат йÿ ыле.

Шоналтем ыле тидымат: мыйын вÿдемжым кужун шинчыкташат ок лийыс, вашке локтылалтеш. Шопым ышташ тудо. Но вет утларакше тидлан огыл йоктарат, а пырт йÿын ончаш гына.

Уэшыже кунам тышке толыт, кунамже укеат. Магазиныште ужалат гын, тидлан вет лÿмын ямдылат, сакырым, лимон кислотам ешарат, консервироватлат. Тиде, мутат уке, вес паша.

— Тугеже тазалык шотышто те шукыжак полшен ода керт мо?

— Чынжымак, она керт мо мотор куэлан порылык дене вашештен?

Источник

«Мыйын йоратыме пеледышем» луман сочиненийым возаш ямдылалтмаш.
план-конспект урока (6 класс) по теме

Сочинений теле на марийском языке

Урок по марийскому языку для 8 класса.

Скачать:

Предварительный просмотр:

Тема: «Мыйын йоратыме пеледышем»

луман сочиненийым возаш ямдылалтмаш.

Цель: ончыл класслаште тунемме материалым ушештарымаш; йылме поянлыкым пойдараш; вашмутым чын, моторын, тичмаш, грамотно чонен мошташ тунемаш; тушкаште пашам ыштен мошташ; тунемше-влакым ик эн сылне творений дене палдараш; моторлык деке кумылым тарваташ да йораташ туныкташ, биологий урок дене кылым ончыкташ.

Оборудований, уроклан кулеш материал: кабинетым сайын, моторын сорастарыме, доскаште почеламут да пеледыш нерген строка-влак, книга да журнал выставке; шарнымаш (памятка)-влак, заданиян карточка-влак, пеледышан фотографий-влак; пеледышан ате (посуда) да солык (платок)-влак, магнитофон да молат.

Урокын темыжым, цельже-влакым, кузе эртаралтмыжым, паша радамым увертараш, тунемше-влакым кулеш цельышке ужаш.

— Поро кече! Мый тендам тачысе урокышто улмыда дене саламлем. Тиде урокышто кажныда шкендан моштымашдам да усталыкдам ончыктеда. Класс кок тушкалан шелалтын. Тушкаште пашам кузе ыштыме нерген шарнымашым (памяткам) лудын лекса.

Тиде урокышто те суретледа, почеламутым чонен ончеда, сценкым модын ончыктеда, сочинятледа, икманаш, шкендам вийдам, йондам, моштымашдам терген ончеда. Мемнан тачысе урок – тиде пеледыш нерген сочиненийым возаш материалым погымаш, вара сочиненийым возымаш. Ий мучко полемыште да шошо гыч туналын шыже марте мемнам пуртусын моторлыкшо – пеледыш – куандара. Олыкышто, чодыраште, пасушто, палисадникыште але полемыште – чыла вереат пеледыш-влак турло тусышт, тамле пушышт дене кумылнам нолтат, шинчанам йымыктарат.

Путынь олык кумдыкеш.

Ончалат гын, шинчалан

Муй шудыжат, клевыржат,

Йыргешке ош висвисыжат,

Понар шудо, онгыржат,

Торгавуй ден коракпоч-

Мо гына тышан ок шоч.

Пеледыш-влак мемнам олыкышто, палисадникыште, портышто улмышт дене гына огыл чоннам куандарат, а йырым-йыр улмышт дене шинчанам йымыктарат. Ончалза, кушто гына пеледыш-влакым ме огына вашлий.

(Наглядность-влакым ончыкташ: тувыр, солык, ате-влак, открытка, искусственный пеледыш-влак)

1-ше заданий. Могай тусан да сынан пеледыш-влак огыт лий. Пеледыш мутым колмеке, могай-гынат шонымаш шочеш. Мутлан, мыйын кенеж, шокшо да тулеч молат лектеш. Тыге ме пеледыш нерген икымше пашам ышташ туналына. Лышташешда «пеледыш» мутым возыза да тудын йымалан тугай шомак-влакым серза, могай тендан ушыштыда шочеш, тиде мутым колмеке.

(Возымеке, тунемше-влак кажне тушкаште канашат да эн сайжым лудыт.)

-Айста биологий урокым каена. Вет тиде урокышто тыланда ойленыт, мо гыч пеледыш шога. Ушыштыда шинчымашдам пургед лукташ биологий урокым вудышо туныктышо ушештара.

(Биологий урокым вудышо пеледышын мо гыч шогымыжым каласкала.)

-Пеледыш манына. Вет кажне мутшо туштан: пеледыш вурго, вож, лышташ да моло ужашла гыч шога. Айста кажныжым умылен налаш тыршена. А тидым палаш тыланда карточкасе заданий-влакым шуктыман.

2-шо заданий. Карточка дене паша.

А) Пеледыш мутым состав дене лончылаш да могай йон дене тудо ышталтын каласаш.

Б) мутын мутвожысо значенийжым шоналтен умылтараш, могай мут гыч (ойлымаш ужаш дене каласалтын) ышталтын, лийын (пелед мут гыч лийын.) Тиде повелительный наклонений формо. Пеледыш дене петыралташ, пеледмаште лияш манмым ончыкта.

В) Икгай мувожан (корень) мут-влакым чумыраш. (Пелед, пеледаш, пеледыш, пеледмеке, пеледшыла, пеледшаш, пеледышла да т. м.).

Г) Мутын тичмаш (полный) значенийжым умылтараш, рашемдаш.

Тиде заданийым шукташ тыланда руш «Толковый мутер» полша. Эн ончыч те рушла лудын лектыда, а вара значенийже-влакым марлашке кусареда. Могай мут-влакым огыда умыло, нуно доскаште возалтыныт да тыгак «Рушла-марла мутер» полшен кертеш.

Пеледыш корка – чашечка, венчик

Пеледыш йылме – лепесток

Пеледыш олмо – цветоложе

Пеледыш вурго – стебель

Кушкылын шукемдыме органже, пестик да тычинка-влак йыр пеледыш йылме гыч пеледыш корка дене пырля.

Кушкыл пеледме жап годым тамле пушан да волгыдо пеледышлык вуйым почмаш.

Кушкылын пеледыш вургыштыжо волгыдо да тамле пеледыш вуй.

3-шо заданий. А ко изирак класслаште тунемме пеледыш нерген почеламутым пала.

(Почеламут-влакым наизусть да выразительно каласкалымаш).

4-ше заданий. Модмаш (физкультминутка).

Куштылгак огыл пеледышым умылен налаш. Тудым умылаш манын, айста ме ик жаплан пеледышыш савырнена.

«Ношмо гыч пеледыш марте» модышла модына. Сем почеш пеледышыш савырнена.

(«Энсул» группын «Висвисем каласе»

муро сем почеш модмаш туналеш.)

Кызыт теле жап. Тиде пагытыште пеледышын ношмыжо куптыргышо. Айста меат изи куптыргышо пеледыш ношмо лийына (куварыште изи моклакаш туратш, вуйым, пулвуй коклаш чыкен, кид дене петыраш.) Теле эрта, шошо шуэш. Шошо велеш шокшо кече лекмеке, нерым лукташ туналеш (йоча-влак вуйым нолталыт).

Садым ончышо кушкылым перега, вудым шава, (кажныжым вуй да кап гыч ниялта), нуным сайын онча.

Тушын лышташыже-влак лектыт (кид-влакым кушко нолтат), пеледыш вурго кужемеш (капым нолталыт), пеледышын пеледыш йылмыже кояш туналеш (кид-влакым ордыжко ыштат, мушкындым чумырыымо).

Куан жап шуэш, пеледышлык почылтеш (кенета мушкындо колталтеш), нерештыш мотор виян пеледышыш савырна.

Кенеж шуэш, пеледыш соралыштеш, шкеж дене моторлана (шкештым ончыштыт), пошкудо пеледышлан шыргыжалыт (икте-весылан шыргыжыт), вуйым сават, икте-весыштым пеледыш йылмышт дене тукалтат.

Но кенета шыде, осал мардеж пуалеш, шыже лишеммым шижтара. Пеледыш кок могырыш лунгалтеш, мардежым сенынеже (кап, вуй, кид-влак лунгалтыт), мардеж лышташым да пеледыш йылмым лунгыктен курыштеш (кид-влак да вуй улыко лийыт), пеледыш мланде ваке возеш. Тудлан шулыкан.

Кенета лум пырче йогаш туналеш, теле лишеммым шижтара. Пеледыш угыч изи тушыш савырна (туналтышысе семын лияш). Лум ношмым леведын, тудлан тымык да шокшо.

Но вашке адак шошо толеш, да тудо уэш ылыжеш. Тыге кажне ийын тыгай сурет.

Сай веет пеледыш лияш. А ынде умбакыже пашам шуена.

5-ше заданий. Айста сайынрак тиде палыме палыдыме умбак ончалына да мастар-влак семын пеледыш-влакын тайныштым почына, рашемдена да мимике да жест дене каласена. Почеламут почеш инсценировкым шындымаш да тушеч кум келшыше мут сочетаний-влакым возаш.

(Почеламут почеш инсценировка).

6-шо заданий. Кажне группылан пеледышан сурет але фотографий пуалтеш. Кок минут жапыште те пеледышлан точный да образный танастарымаш-влакым возышаш да каласышаш улыда. Тиддене те адакат сочиненийлан материалым ешареда. Мутлан, пеледыш – тиде тул, кече, нарынчалге карусель, турло тусан лыве, уяча да т. м.

Кучык жапыште те икмыняр заданийым ыштен шуктышда, пеледышым лончылышда, пеледышыш савырнышда да, очыни, шижда, ты жапыште куанымашым да йывыртымашым.

7-ше заданий. Эше ик онай модыш сынан заданийым шуктена. Полыш семын те шкаланда моштымашдам да фантазийдам кучылтса. Ко ямде пуымо строчка-влакым кучылтын кертеш, а ко гын, шке гыч почеламутым чона.

Ош пеледыш, мор пеледыш…

-Сай пеледыш лияш. Тыйым фотографироватлат, суретым суретлат, тыйын нерген почеламутым возат да мурым мурат, тый эре кеч-могай пайрем годым чоным куандарет, икманаш, тый чыла вере. Сай, кунам тый декет осал кид ок логал. А кунам, курылмек, кидыште кормыжтыл кудалтен колтат, але монго кондымеке, изи вазеш йушто вудым темен, арнялан тый нерген мондат.

Пуш да тус дене модмаш,

Но тый ончал йырым-ваш,

Мо лиеш ыле туняште,

-Сай, кунам мемнам ош тусан висвис олыкышто, сер воктене шортньо тусан шорпеледыш шинчам куандарат. Кунам чыла тиде моторлык суретче-влакын полотноштышт, музыкант-влакын семыштышт, тор линиян скульптурыштышт пале кышам кода.

Айста ик жаплан теят суретче лийыда, шкендаш йоратыме пеледышдам сурелтеда да каласеда, молан тиде пеледыш моло кокла гыч тендан эн йоратыме.

Теныз воктене пеш сорал сад верланен. Тиде сад турло тус ден волгалтеш да тамле пушым луктеш. Теныз лушка. Тудын лушкымыжлан келыштарен, мукш-влак ызген, муйым погат. Мотор тусан лыве-влак чонештылыт. Кына, ошо, пелганде, нарынче, йошкарге, шемалге-канде тусан пеледыш-влак коклаште ттыгай уло, кудыжо тыйын эн йоратыме.

Сочиненийыштыда тудын могай улмыж нерген каласкален пуыза. Возымаштыда полыш семын погымо материалдам, суретдам, почеламут-влакым, пеледышан фотографийым, книга, журнал-влак выставкым кучылт кертыда. Тыге тачысе сочиненийын темыже – «Мыйын йоратыме пеледышем».

Ик тунемшын возаш туналмыжым лудмаш.

Тыгеракын, ме таче туняште улшо ик эн сылне творений – пеледыш нерген – мутланышна. Турло онай заданий-влакым шуктен, сочиненийым возаш материалым погышда, пеледышыш шкеат савырнышда. Да тиде урокышто, мыйын шонымаште, те кулешым шкаланда шуко налда да моторлык деке шижмашда кугеме, келгеме.

Ко урокышто сочиненийжым возен шуктен огыл, монгыштыжо пытара.

Отметкым пашадам ончен лекмеке шындем. Кузе лышташешда пашам шуктенда, тугай оценке лиеш.

Источник

Сочинений теле на марийском языке

Сочинений теле на марийском языке

Шорыкйол. Могай тиде пайрем? Шуко гана шоненам: ужаш ыле. 22 декабрьыште саде пайремышкет логальым. Калыкше, ушет кая. Васли кува ден кугыза мемнам вашлийыныт. Васли кугыза вуешыже тўрка упшым упшалын, капешыже ужгам савырен чиен. Эше чевер мера‰ пайремым сєрастарен. Тудыжо муралтенат, кушталтенат колтен. Мемнам, йоча-влакым, мелна дене, кампет дене сийленыт. Тўрлє модыш дене модынна, адакшым кушталтенат колтен улына.

Пайрем мучашлан Йўштє кугыза, Лумўдыр тольыч. Мый серышым Йўштє кугызалан возенам ыле. Паледа, мыйынат серышем миен шуын. Тале оза мыланемат сай серышлан пєлекым кучыктыш. Чонем вургыжын, йывыртенам. Уло вет тўняште юзо вий.

Ынде мый палем, мо тыгай Шорыкйол. Тиде эн сай да о‰ай пайрем!

22 декабрьыште мый Марий елкыш миенам. Тудо «Автодорышто» эртен. Мемнан класс гыч 5 йоча миен улына: Настя, Кристина, Саша, Саша да мый – Вика. Кажныже костюмым чиеныт. Мый ур лийынам. Тушто пеш весела лийын, мурен-куштен улына. Жап пеш весела эртен. Лумўдыр ден Йўштє кугыза мылам пєлекым пуэныт. Пайрем мылам пеш келшен.

22 декабрьыште ме У ий пайремышке миенна. Тиде пайремым мыланна Марий тўвыра рўдер ямдылен. ™дыр-рвезе-влак У ий эртарымым веле огыл, тыгак Шорыкйол нергенат шуко о‰айым да кўлешаным ончыктеныт. Йоча-влак мемнан оланан тўрлє школа гычын погыненыт. Кє марий костюмым чиен, а кє гын чодырасе янлык лийын. Ме, школнан тунемшыже-влак, Арбор кожла гыч толшо янлык-влак лийынна. Мемнан кокла гыч ик ўдыр ден ик рвезылан эн сай костюмыштлан пєлекым пуэныт.

Икмыняр школ-влак тиде пайремыште шкеныштын мастарлыкыштым ончыктеныт: мурым муреныт, куштеныт. Мучашлан мемнан деке Йўштє кугыза ден Лумўдыр толыныт. Ме нунылан очеламутым каласкаленна. Йўштє кугыза вес ийынат толаш сєрен, а ме чыланат тудым уэш вучаш тў‰алына.

Икымше гана У ий кож пайремыште

Шукерте огыл мый икымше гана марий У ий кож пайремыште лийынам. Тушто мыланем моткоч келшен. Ме мурена, куштенна, кож йыр пєрдынна, модынна. Мыланем пєлекым пуэденыт, тўрлє сай шомакым, сугыньым ойленыт. Мучашлан ме чыланат рўж Йўштє Кугызам ўжынна. Тудо Лумўдыр дене толын, мыланна шере пєлек-влакым конден, а ме, йоча-влак, тудлан почеламут-влакым лудынна. Йўштє Кугыза моткоч йывыртен. Тыгак тиде пайремыште тўрлє чодырасе янлык-влак лийыныт, нунат мемнандене пырля кож йыр пєрдыныт, мурым муреныт. Марий У ий кож пайрем мыланем моткоч келшен, вес ганат тушко каяш кумылем уло.

У пайрем йўлам пален нальым.

У ий кож пайремыште шуко тўрлє йомакысе герой-влак лийыныт, чодырасе янлык-влакат унала толыныт. Нуно мемнан дене модыныт, мурен-куштеныт. Тиде кечын ме У ий толмым гына огыл, а эше Шорыкйол пайремымат пайремленна. Вўдышє, тыгак Шорыкйол пайремын тў‰ персонажышт-влак – Васликува ден Васликугыза – мыланна тўрлє тошто йўлам ончыктеныт, ожнысо модыш дене модыктеныт. Тыште мый шкланем шуко уым пален налынам, коча-кованан самырык лиймышт годым Кузе пайремым пайремлымыштым ужынам. Васликува ден кугыза мыланна тамле пўкшым пуэденыт, вес ийлан сай сугыньым каласеныт. Пайрем мыланем моткоч келшен.

Толын улыт янлык-влак

Тыгай годым кє мала?

Кажне телым олаштына марий елка эртралтеш. Теният вучымо пайремна шуо. Мый изиэм годым марий елкыш икана миенам ыле. А тений школ гыч шымытын мийышна. Зал покшелне кугу сылне елка волгалт шога. Йырже эре мурымет, куштымет веле шуэш. Мый дечем телевидений пашае‰-влак интервьюм нальыч.

Ёлкыш Васликува ден кугыза, мера‰ дене рывыж да молат толыныт. Йоча-влакым пеш куандарышт Шорыкйол пайремым ончыктымышт дене.

Йўштє кугыза деч мыламат тамле пєлек логале. Серышем келшен, ужат! Вес гана марий мурым ямдылаш шонем. Йоча-влакын вургемышт, мурышт пеш келшен. Йоча-влак, марий елкыш вес ганат мийыза. Елка нерген телевизор дене ятыр ончыктышт. М

Источник

Сочинение на конкурс по марийскому языку 9 класс «Мыйын ешем»

Пыжаш гыч лекше кайыкиге

Жаплан лишнак чонештылеш

Векат иктаж-мыняре ий гыч

Тышкак дыр портылын толеш.

Йоча годсек туннеме вер деч

Ок йукшо йоршын нигоат.

Кеч –кушто лий- шке монго шерге,

Тичмаш еш уло кеч- конат.

Мыйын элем—Пошкырт кундем.Тудо Урал курык воктене верланен.Кумдемнан ик изирак лукыштыжо шочмо Башкия ялем верланен. Ялем воктене эҥер шыргыктен йоген эрта,лышташан,иман чодыра гӱжлен шога.Ломбер,пызлер шыман мардеж дене мутланат.Шошо гыч тӱҥалын,кеҥеж рӱдо марте куку мура,шӱшпык шӱшка.

Тыгай мотор пӱртӱсан ялыште мыйын йӧратыме, пагалыме ешем ила.Кажнылан шке ешыже лишыл да шерге Икшыве шочмо ача-авалак куаным конда,тудак ешлан пенгыдылыкым, ончылыкым пуа.

Еш-кажне айдемыланчоным ырыктыше,эн шерге мут.

Мыйынат шкемын ешем уло. Ешна пешак кугу огыл:ачай,авай,мый да шольым.Ковай ден кочай посна моло пӧртыштӧ илат.Мыйын лӱмем Настя.Авам ден ачам тиде ялыштак шочын кушкыныт.Мый кандашымше классыште тотар ялыште тунемам.

Суртыштем чыла марла кутырат.Моткоч пагалем шочмо йылмым. Могай тудо поян,вий-куатан.Кугезе коча-ковамат, родо-тукемыштат марий улыт.Нуно марий йӱлам аклат.

Йочажым гын тудо эре чамана.

Тыгак мый ачамым пеш чот йӧратем да пагалем. Ача-ешым вуйжо,виктарышыже.Ачамын лӱмжӧ-Рудик.Мый тудым ешыштына пеш кугу эҥертышлан шотлем.Ачам поро кумылан улеш,шке икшывыже-влакым йӧрата,Тудо еш сайын илыже манын,эре могай дыр пашам ышта.

Ачам дене авам икте весым умылен,каҥашнен илат.

Мыйын эше Федя шольым уло,тудо кудымшо классыште туненмеш,пырля каҥашнен илена,ача-авайлан эре полшаш тыршена,ныным ойгатараш огына тырше.

Тӱняште илыше чыла еҥ,сай ешым чонен,келшен ила гын,могай сай лиеш ыле.Ешыште икте-весылан эҥертен,полшен илет гын,илышыште чылажымат шукташ лиеш.

Йоча-влак шке ача-аваштым тугак пагалышаш да йӧратышаш улыт,кузе нунын верч ача ден ава тыршат.Икшывылан еш-шкешотан пыжаш,кушто тудым кеч-кунамат йӧратат,вучат.Кайыкат шке пыжашыжым ок мондо,ойлат калыкыште.Ме кугемына,ача-ава шулдыр йымач кумда илыш-корныш лектына. Кузе нуно мемнам туныктеныт,мо дене шӱм чоным,уш- акылнам пойдареныт,чыла тидым ме у тукымлан,шкенан икшыве-влаклан пуэна.Тыге лийын эре,тыге лиеш курым курымеш.

Мый тыгай ешыште илышемлан шкемын пешак пиаланлан шотлем. Ачай,авай да шольым коклаште кумылем нолтеш,шӱмемлан ласкан чӱчеш. Авамын тыматле мутшым,ачамын поро сугыньыжым нигунамат ом мондо! Палем:мыйын ешем-мыйын вием!Тудо мылам нимо дечат шерге.Кажне еҥ шке ешыжым ойго деч саклаш тырша.

Источник

Сочинение учащихся
творческая работа учащихся (10, 11 класс) по теме

Сочинений теле на марийском языке

Мои ученики принимают участие в различных конкурсах

Скачать:

Предварительный просмотр:

Муниципальное бюджетное образовательное учреждение

«Мари-Суксинская средняя общеобразовательная школа» Актанышского муниципального района

Выполнила: ученица 11 класса

Хайбиева Диляфруз Илдаровна

Руководитель: Галиева И.А.,

учитель русского языка

Без дружбы жизни нет на свете,

Прошу, запомните всё это!

Среди дремучих лесов недалеко друг от друга в нескольких местах из земли били ключи с прозрачной холодной ключевой водой. По воспоминаниям старожилов, именно эту местность жители выбрали для поселения ещё более 400 лет назад. Так образовалась деревня Йушто Памаш, что в переводе с марийского означает «Холодный ключ». Со временем рядом с марийской деревней начали заселяться и татары. Свою деревню они назвали Татарские Суксы. С тех пор два народа живут по соседству в мире и согласии.

счастья внутри человека. Эта страна очень добрая и дружная. У меня она есть и мне там очень нравится.

Мне кажется, что исходя из жизненного опыта, родители отдали предпочтение марийской национальной школе. Учусь в Мари-Суксинской средней школе с 5 класса. Мне очень нравится моя школа. Школа – мой второй дом.

В нашей школе учатся дети разных национальностей. Есть татары, марийцы, русские, учились и армяне. Но это не мешает нам дружить. Мы вместе учимся, ходим в различные секции и даже не замечаем различия между собой.

Все мы живем в одной стране, где есть свои правила и традиции, которые необходимо соблюдать. В школе мы учим все уроки на русском языке. Нам это кажется нормальным и обычным делом. В то же время в школе созданы все условия для изучения татарского языка, с пятого класса учу марийский язык. Принимаю участие на олимпиадах школьников по марийскому языку и литературе, по татарскому языку и литературе. Два года подряд становилась победителем районной олимпиады, принимала участие и на республиканском туре Всероссийской олимпиады по татарскому языку и литературе. Нам можно немножко позавидовать, потому что с рождения знаем два языка, в школе изучаем сразу четыре языка: русский, татарский, марийский, английский. Во всех семьях дети дома общаются на своем родном языке.

У каждого народа есть свои праздники и обычаи. И у марийцев много добрых традиций: весело и дружно они справляют национальные праздники Шорыкйол (Рождество), Уярня (Масленица), Семык. Мне очень нравится фольклор народа мари: песни, танцы, игры. Марийский танец – это часть души народа. С большим удовольствием вместе исполняем марийские танцы (участвую в марийском народном фольклорном ансамбле «Ший памаш», который не раз становился дипломантом и лауреатом многих конкурсов и фестивалей). Марийский народ – очень интересный для меня народ. Марийцы трудолюбивые, добрые. А главное, они любят и уважают свой язык и традиции. А вместе с нами, представителями татарского народа, празднуют Науруз и Сабантуй.

А ребята других национальностей с уважением относятся к нашим традициям. Они принимают участие в народных гуляньях, отмечают с нами Рождество и Новый год. Также и мы должны относиться к их традициям с уважением, а не смеяться над ними.

Наши учителя учат нас сострадать, понимать друг друга. Приятно жить в такой школьной семье, где нет нетерпимого отношения к детям различных цветов кожи, веры, культуры и языков. Мы никогда не ссоримся, дорожим любовью близких, сострадаем чужому горю сердцем, а не на словах. У людей на Земле больше общего, чем различий.

В этом году мне улыбнулось счастье отдохнуть в республиканском лагере «Костер». За неделю мы, школьники, студенты, стали друзьями, у нас появились общие интересы. Прибыла делегация и из Америки, с которой нашли общий язык благодаря пониманию. Языком общения стал интернациональный русский язык. Пятнадцать студентов из разных штатов Америки получают образование в вузах Татарстана. Оказывается, они очень дружелюбные, интеллигентные, активные. Я все больше убеждаюсь, что надо иметь не сто рублей, а сто друзей.

Предварительный просмотр:

Пыжаш порт лийшаш кажне енын, Сочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языке Сочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языке Сочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языкеСочинений теле на марийском языке

Да кажнын шепка – ял лийшаш.

Татарстан Республикысе Актаныш районышто сылне пуртусан Мари-Суксу ял уло. Тушто марий калык ила. Калык тиде ялым Йушто Памаш манын лумда. Тыште мемнан портна, тушто ила мыйын ешем. Айдемылан еш деч шерге мо уло? Еш – тун энертышна, шочмо пыжашна. Мыйын ачам, Валерий Минлигареевич, авам, Маруся Исламгалиевна, тиде ялыштак шочын кушкыныт. Кум патыр эргым куштен, кугу илыш корныш луктыт. Ачам – туныктышо, авам школнан кочмыверыштыже повар, тудын ямдылыме кочкышыжым тамлен ончет – йылметым нелат.

Айдемын илышыже лым лийде йогышо энер дене иктак. Изенер кугурак вудыш ушна. Но тенызыш йоген пура гын, лумжо йомеш. Айдемынат тыгак: умыржо шуэшат, ош туня дене чеверласа. Пагыт эртыме семын лумжо йомеш, тудым йоршынат монден кертыт. Мыйын шонымаште, тыге лийшаш огыл… Мый шкемын тукым вожем палем, тудын дене кугешнем.

Минлегарай кочам, ачамын ачаже, ялын ик мастар кидан енже лийын. Тудо техникым йоратен. Ялыште икымше мотоциклан енат тудо лийын. Нимогай паша деч лудын огыл: механизатор, завхоз, колызо лийын, вакшыште ыштен, шуко енлан портышкемым йорен пуэн. Эше тудо ялыште икымше фотограф улмаш.

Ачам, Валерий Минлигареевич, 1954 ийыште шочын. Изи гычак мураш-кушташ кумылан лийын. Школым пытарымек, ордыж велыш каен. Тувыра да сымыктыш деке кумылан лиймыже самырык эргым Москвасе Искусство пашаен-влакын тун (рудо) портшо (ЦДРИ) пеленсе Калык муро школышкыжо конден. Тиде школышто ачам мураш, кушташ, сцена мастарлыклан тунемын. Тиде жапыштак «Энергетик» культура полатысе «Взгляд» манме поэтический театрыш коштын. Театрын участникше-влак Москва да ола воктелсе яллаште чучкыдын выступатленыт.

Но шочмо ял гыч ойган увер толын: кочам колен. Ачамлан ялышке портылаш логалын да ял школышто йоча-влаклан биологийым туныкташ туналын. Пашажым пеш йоратен шынден. Школ пакчам ончымаштат кугу надырым пыштен. Татарстан Республикыште эртаралтме школ пакча-влак кокласе турло конкурслаште участвоватленыт: кумшо, вара кок гана икымше верыш лектыныт. Озан олаш кок гана Всероссийский выставкыш школын чапшым аралаш да пашам ончыкташ миен. Уста педагогын фотографийже Татарстан образований министерствын пырдыжыштыже кечен.

1992 ийыште школышто «Ший памаш» марий фольклор ансамбль чумырген да ачам латшым ий тудын вуйлатышыжлан шоген. Ансамбль марий калыкын тувыражым аралымаште кугу пашам шуктен: Татарстанын турло олалаштыже, яллаштыже, Удмуртийыште, Башкирийыште выступатлен. Мыйын ачам Марий Элышке марий калыкын съездлашкыже делегат лийын коштеш да турло вашлиймаш, мероприятийлаште мемнан шочмо ялна нерген кужу мурым йонгалтараш йората. Репертуарыштыже татар муро-влакат улыт.

Район администрацийже, Татарстан да Россий правительствыже ачамын пашажым кукшын акленыт. Иктешлен каласаш гын, латкум Чап кагаз, «Калык просвещенийын отличникше» значок, «Озанлан 1000 ий лумеш» медаль, Марий Эл правительствын, «Марий ушем» организацийын, Татарстан да Марий Эл тувыра министерствыштын Чап кагазышт-влак, «Йыван Кырля 1909-2009» медаль – калык верч тыршымылан кугу ак. Тудын нерген статья-влакым «Сельская школа со всех сторон» газетын редакторжо Анатолий Маркович Цирульников «Учительская газета», «1 сентября» газетлашке, «Дружба народов» журналеш савыктен луктын.

Мый ачам дене кугешнем. Вет тудо шочмо йылмыжым, калыкшым уло чонжо дене йората. Ачам чын патриот улеш. Ача ден авам кокласе ваш-ваш умылымаш, калык верч тыршымаш – чыла тиде мыланна, самырык тукымлан, пример.

Мыйын ачам ден авам пеш поро кумылан улыт, ордыж гыч толшо-влакым пеш сай уна ыштат. Мемнан ден ко гына лийын огыл: Финляндий гыч Матиас Кастрен обществын экспедиций членышт-влак (тушто канадец, финн, марий, руш-влак лийыныт), марий драме театрын артистышт-влак, «Марий Эл радио»што ыштыше-влак, Марий Эл тувыра министерствын енышт-влак, мурызо Влад Николаев ачаж ден пырля, «Юзо пасу» телепередачыште Якубович деч чеснокым налше марий Кудрявцев Виталий, эстон удыр-влак, Озанысе тувыра академийын туныктышыжо ден студентышт-влак, МарНИИЯЛИ-ын пашаенышт-влак. Мый кугешнен ойлем, турло вере илыше калык коклаште кыл уло, тудо огеш йом!

Жап эркын ончыко кая… Кунам мыйын ешем иквереш погына, тыглай кечат пайремла чучеш. Мыйын эн лишыл, йоратыме енем-влак улыт. Могай мый пиалан улам!

Возен: Ахметзянов Леонтий Валерьевич

Туныктышо: Галиева Ирина Александровна

Татарстан Республика Актаныш муниципаль район МБОУ«Мари-Суксу кыдалаш общеобразовательный школ»

Источник

Видео

Марий йылме урок 1

Марий йылме урок 1

Новости ГТРК Марий Эл на марийском языке

Новости ГТРК Марий Эл на марийском языке

«Марий Эл ТВ»: Марийский язык изучают в онлайн-школе «Марий мутчо»

«Марий Эл ТВ»: Марийский язык изучают в онлайн-школе «Марий мутчо»

Вывески на марийском языке

Вывески на марийском языке

Марий йӱла: О марийских календарях

Марий йӱла: О марийских календарях

Спектакль "Ойырледа? Огына ойырло!" с субтитрами на марийском языке

Спектакль "Ойырледа? Огына ойырло!" с субтитрами на марийском языке

Марийский язык в Японии

Марийский язык в Японии

Марий Эл ТВ: Летняя школа марийского языка

Марий Эл ТВ: Летняя школа марийского языка

«Марий Эл ТВ»: электронные курсы марийского языка

«Марий Эл ТВ»: электронные курсы марийского языка

В Марий Эл выберут «Песню года» на марийском языке

В Марий Эл выберут «Песню года» на марийском языке
Поделиться или сохранить к себе:
Добавить комментарий

Нажимая на кнопку "Отправить комментарий", я даю согласие на обработку персональных данных, принимаю Политику конфиденциальности и условия Пользовательского соглашения.